Bugün, 12 Aralık 2025 Cuma
Özel Tekirdağ Yaşam Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Güzen Eşsiz; bulaşıcı bir hastalık olan, Bordatella pertussis, adlı bakterinin vücutta hızlı bir şekilde yayılması ile meydana gelen, vücutta başta akciğer olmak üzere tedavi konusunda geç kalınırsa birçok kalıcı hastalık ve rahatsızlığa yol açan boğmaca ile ilgili bilgiler verdi.
Özel Tekirdağ Yaşam Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Güzen Eşsiz konu hakkında şunları aktardı;
Boğmaca hastalığı üst üste gelen inatçı spazmodik öksürük nöbetleri ile karakterize bir akut solunum yolu hastalığıdır.
ETKENİ: Bordetella Pertussis bakterisidir.
KULUÇKA DEVRİ: 7 ile 15 gün arasındadır.
PATOGENEZİ: B.Pertussis, pertussis toksini adı verilen major virulans faktörü içerir. Ayrıca biyolojik olarak aktif bazı ürünler salgılar. Pertussis toksini özellikle solunum yolu bulgularına neden olan epitelyal hasardan sorumludur. Lezyonlar ön planda bronşlar ve bronşiyolleri ilgilendirir. Ayrıca trakea (solunum borusu), larinks (gırtlak) ve nasofarenks (burun-yutak) mukozasında iltihabi değişikliklere yol açar. Küçük bronşlarda mukus tıkaçlar oluşur. Bu tıkaçlar anfizem, atelektazi, bronşektazi komplikasyonlarına yol açabilir.
KLİNİK BULGULAR: Hastalık 7-14 gün süren kuluçka devrinden sonra her biri yaklaşık iki hafta süren ve toplam 6-10 hafta süren hastalık dönemi başlar.
NEZLE DÖNEMİ: 1-2 hafta sürer. Hafif ateş, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, konjuktivit, iştahsızlık, halsizlik, öksürükle seyreder.
PAROKSİSMAL ÖKSÜRÜK DÖNEMİ: 1-2 hafta sürer. Bu evre boğmaca için karakteristiktir. Hasta üst üste, kesik tarzda ve boğulurcasına öksürür, bunu izleyen devamında ise sesli olarak nefes alır. Bu durum yarı kapalı olan solunum yollarından aniden havanın geçmesidir. Öksürük nöbetleri sırasında hasta kızarır, morarır, gözleri dışarı fırlar, dil dışarıya sarkar, boğulma hissi ve paniği hastanın yüz ifadesinden belli olur. Sonunda koyu yapışkan, sümükümsü balgam çıkarınca rahatlar. Çocuklar hemen daima nöbet sonrasında kusarlar.
Nöbetler esnasında terleme, baş ve boyun damarlarında şişme, bilinç bozukluğu ve havale geçirebilirler. Burunda ve gözlerde, özellikle yüzde küçük kanamalar gelişebilir. Nöbetler kalabalık ortamlarda, hareket ve heyecanlanma durumlarında artar. Nöbetlerin sıklığı ve ağırlığı giderek artar. Zirve döneminde saatte bir gelmeye başlar. Daha sonra azalarak hasta nekahat dönemine girer.
NEKAHAT DÖNEMİ: Bu dönemde öksürük ve kusmalar azalarak, iştah artar ve gitgide düzelir.
TANI:
-Klinik bulgular: Öksürük, ateş halsizlik, hışıltılı teneffüs
-Kanda lökositoz (15000-100000 arası ), lenfositoz tipiktir
- Akciğer grafisi: Perihiler infiltrasyon, atelektazi, nadiren pnomotoraks ve deri altı amfizemi gelişebilir.
- Hastalığın kesin tanısı B. Pertussisin kültürde üretilmesidir.
- Nazofarinks materyalinde direkt direkt floresan antikor yöntemi ile mikroorganizma hızla gösterilebilir.
AYRICA TANI:
Pnomoni, RSV, Asenovirus enfeksiyonları, bronşiyolit, kistik fibrozis, tüberkiloz (mediastenal lenfadenopatinin bronşlara ve trakeaya baskısı sonucu ) karşılanabilir.
KOMPLİKASYONLARI:
-6 aylıktan küçük çocuklarda ölüm nedenidir.
-Gözlerde kanama (konjuktiva, sklera, retinada)
-Peteşiler (yüzde ve göğsün üst kısmında )
-Burun kanaması
-MSS. De beyin kanaması
-pnomotoraks, derialtı amfizemi
-Göbek ve kasık fıtıkları, çocuklarda rektal prolapsus
-Çocuklarda hipoksi ve kanamalara bağlı havale geçirme
-Boğmaca geçiren çocuklarda ilerleyen hafta ve aylarda araya giren solunum yolu enfeksiyonlarında aynen boğmaca tipi öksürük nöbetleri tekrarlayabilir.
TEDAVİ:
-Antibiotik tedavisinin boğmacanın seyrine etkisi azdır fakat kullanılmalıdır. Eritromisin grubu 14 gün kullanılabilir. Ayrıca klaritromisin ve azitromisin tercih edilebilir.
-Tedavide destekleyici tedavi ve bakım çok önemlidir. Yeterli hidrasyon ve beslenme önemlidir. Ağır vakalarda OKSİJEN, nemli hava, parenteral beslenme, aspirasyon uygulanır.
-Tedavide kortikosteroidler ve boğmacaya özgün hiperimmun globulin etkisi kanıtlanamamıştır.
BAĞIŞIKLIK:
Hastalık veya aşılanma yaşam boyu tam koruyuculuk sağlamamaktadır.
Aşılama sonrası koruyuculuk 3-5 yıl içinde azalmaya başlar. 12 yıl sonra ise koruyuculuk kalmaz. Bu nedenle anne çocuğuna pasif bağışıklık veremez.
KORUNMA:
En iyi yol aşıdır. Süt çocuklarında mortalite yüksek olduğundan erken yaşta aşılama önemlidir. 2. ay, 4. ay, 6. ay ve 1 sene sonra 4. doz yapılır. 7 yaştan büyükleri aşılamaya gerek yoktur. Aşının selüler ve aselüler olmak üzere iki tipi vardır. DBT kombinasyonu olarak kullanılır. Hastalık ortamlarında koruyucu olarak eritromisin verilebilir.
